Diş taşı temizliği denildiğinde akla gelen ilk sorulardan biri, bu işlemin ne kadar aralıklarla yapılması gerektiğidir. “6 ayda bir diş taşı temizliği yapılmalı” şeklinde yaygın bir düşünce olsa da aslında herkes için geçerli tek bir süre bulunmaz. Diş taşı oluşma hızı; ağız bakım alışkanlıklarına, dişlerin yapısına, tükürük özelliklerine, sigara kullanımına ve diş eti sağlığına göre kişiden kişiye değişebilir.
Bu nedenle diş taşı temizliğinin sıklığı takvime göre değil, diş hekimi tarafından yapılan ağız ve diş eti değerlendirmesine göre belirlenmelidir. Bazı kişilerde daha uzun aralıklarla temizlik yeterli olabilirken, diş taşı birikimi hızlı olan veya diş eti hastalığı bulunan kişilerde daha sık profesyonel bakım gerekebilir.
Diş Taşı Nedir ve Neden Oluşur?
Gün içerisinde dişlerin üzerinde sürekli olarak bakteri plağı adı verilen yumuşak bir tabaka oluşur. Düzenli ve etkili ağız bakımıyla bu plak büyük ölçüde uzaklaştırılabilir. Ancak temizlenmeyen plak zaman içerisinde tükürükte bulunan minerallerin etkisiyle sertleşerek diş taşına, diğer adıyla tartara dönüşebilir.
Diş taşı en sık diş eti sınırında ve diş fırçasının ulaşmakta zorlandığı bölgelerde görülür. Dişlerin yalnızca görünen yüzeylerinde değil, diş eti çizgisinin altında da birikebilir.
Plaktan farklı olarak sertleşmiş diş taşının günlük diş fırçalama veya diş ipi kullanımıyla tamamen uzaklaştırılması mümkün değildir. Bu noktada profesyonel diş taşı temizliği gerekir.
Diş Taşı Temizliği Kaç Ayda Bir Yapılır?
Diş taşı temizliği için herkese “6 ayda bir” veya “yılda bir” şeklinde sabit bir uygulama önermek doğru değildir. Altı aylık diş hekimi kontrolleri birçok kişi için uygun bir takip düzeni olabilir; ancak bu, her kontrolde mutlaka diş taşı temizliği yapılacağı anlamına gelmez.
Muayene sırasında diş taşı birikimi ve diş eti sağlığı değerlendirilir. Temizliğe ihtiyaç olup olmadığına bu değerlendirme sonucunda karar verilir.
Diş taşı oluşumu hızlı olan, ağız hijyenini sağlamakta zorlanan, sigara kullanan veya diş eti hastalığı açısından risk taşıyan kişilerde kontrol ve profesyonel bakım aralıkları daha kısa tutulabilir. Ağız ve diş eti sağlığı iyi olan kişilerde ise farklı bir takip aralığı uygun görülebilir.
Dolayısıyla doğru soru yalnızca “Diş taşı temizliği kaç ayda bir yapılmalı?” değil, “Benim ağız ve diş eti sağlığım için hangi aralık uygun?” olmalıdır.
Diş Taşı Temizliği Neden Önemlidir?
Diş taşı yalnızca dişlerin üzerinde oluşan estetik bir problem değildir. Pürüzlü yüzeyi yeni bakteri plağının tutunmasını kolaylaştırabilir ve diş eti çevresindeki bakteri birikiminin devam etmesine zemin hazırlayabilir.
Bunun sonucunda diş etlerinde kızarıklık, şişlik ve fırçalama sırasında kanama görülebilir. Bu tablo başlangıç aşamasındaki diş eti hastalığı olan gingivitis ile ilişkili olabilir.
Diş eti hastalığı ilerleyerek dişi destekleyen dokuları etkilemeye başladığında ise periodontitis gelişebilir. Periodontitis, dişlerin çevresindeki destek dokularında ve kemikte kayba yol açabilen daha ileri bir diş eti hastalığıdır.
Bu nedenle düzenli kontroller ve gerekli olduğunda yapılan profesyonel temizlik, yalnızca dişlerin görünümü açısından değil, diş eti sağlığının korunması açısından da önem taşır.
Diş Taşı Oluştuğu Nasıl Anlaşılır?
Diş taşı bazen dişlerin üzerinde sarı veya kahverengiye yakın sert birikimler şeklinde fark edilebilir. Ancak diş eti altında bulunan diş taşlarının kişi tarafından görülmesi her zaman mümkün değildir.
Diş eti kanaması, kızarıklık veya şişlik, ağız kokusu ve diş eti çekilmesi gibi belirtiler diş eti sağlığının değerlendirilmesi gerektiğini gösterebilir.
Bununla birlikte diş eti hastalıkları her zaman belirgin şikâyetlerle başlamaz. Bu nedenle herhangi bir ağrı veya kanama olmaması, profesyonel temizliğe ihtiyaç bulunmadığı anlamına gelmez.
Diş Taşı Temizliği Nasıl Yapılır?
Diş taşı temizliğinde diş yüzeylerinde ve diş eti çevresinde biriken sertleşmiş oluşumlar profesyonel cihazlar ve gerektiğinde el aletleri kullanılarak uzaklaştırılır. Ardından diş yüzeylerinin daha pürüzsüz hale getirilmesine yönelik işlemler uygulanabilir.
Diş eti hastalığının ilerlediği ve diş eti altında daha derin birikimlerin bulunduğu hastalarda ise standart diş taşı temizliğinden farklı periodontal tedavilere ihtiyaç duyulabilir. Bu nedenle yapılacak işlemin kapsamı muayene sonucunda belirlenir.
Diş Taşı Temizliği Diş Minesine Zarar Verir mi?
Hastaların diş taşı temizliğiyle ilgili sık yaşadığı endişelerden biri işlemin diş minesini aşındırdığı veya dişleri incelttiği düşüncesidir.
Uygun teknikle ve profesyonel olarak gerçekleştirilen diş taşı temizliği, diş minesini kazıyarak inceltmek amacıyla yapılan bir işlem değildir. Temel amaç diş yüzeyine yapışmış plak ve sertleşmiş diş taşlarının uzaklaştırılmasıdır.
Yoğun diş taşı bulunan kişilerde temizlik sonrasında dişlerin arasında daha önce fark edilmeyen boşlukların ortaya çıktığı düşünülebilir. Bu boşluklar temizlik sırasında oluşturulmaz; birikmiş diş taşının uzaklaştırılmasıyla mevcut diş ve diş eti yapısı daha görünür hale gelir.
Diş Taşı Temizliği Sonrası Hassasiyet Normal midir?
Diş taşı temizliğinden sonra bazı kişilerde kısa süreli sıcak-soğuk hassasiyeti veya diş etlerinde hassasiyet görülebilir. Özellikle yoğun diş taşı birikimi veya diş eti çekilmesi bulunan kişilerde bu durum daha belirgin olabilir.
Hassasiyet çoğunlukla geçicidir. Ancak uzun süre devam eden veya şiddetlenen bir hassasiyet söz konusuysa diş hekimine başvurulmalıdır.
Diş Taşı Temizliği Ağız Kokusunu Giderir mi?
Ağız kokusunun önemli nedenlerinden biri diş ve diş eti çevresindeki bakteri birikimidir. Eğer ağız kokusunun kaynağı plak, diş taşı veya diş eti hastalığı ise profesyonel temizlik ve gerekli periodontal tedavi kokunun kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir.
Ancak her ağız kokusunun nedeni diş taşı değildir. Çürükler, ağız kuruluğu ve farklı ağız içi veya sistemik nedenler de ağız kokusuna yol açabilir. Bu nedenle sürekli ağız kokusunda nedenin belirlenmesi önemlidir.
Diş Taşı Oluşumu Nasıl Azaltılabilir?
Diş taşı oluştuktan sonra evde fırçalayarak uzaklaştırılamaz; ancak yeni plak ve diş taşı oluşumunu azaltmak için günlük ağız bakımının düzenli yapılması önemlidir.
Dişlerin günde en az iki kez doğru teknikle fırçalanması, diş aralarının diş ipi veya kişiye uygun ara yüz temizleme araçlarıyla temizlenmesi ve dil bakımının ihmal edilmemesi bakteri plağının kontrol altında tutulmasına yardımcı olur.
Sigara ve diğer tütün ürünleri de ağız ve diş eti sağlığını olumsuz etkileyebileceğinden bu alışkanlıkların bırakılması önemlidir.
Her Kontrolde Diş Taşı Temizliği Yapılması Gerekir mi?
Hayır. Düzenli diş hekimi kontrolü ile diş taşı temizliği aynı şey değildir. Kontrol muayenesinde ağız ve diş sağlığı değerlendirilir; diş taşı birikimi veya periodontal bakım ihtiyacı varsa uygun işlem planlanır.
Bu nedenle yalnızca “temizlik zamanı geldi” düşüncesiyle değil, diş eti sağlığının düzenli olarak değerlendirilmesi amacıyla da diş hekimi kontrollerinin aksatılmaması gerekir.
İstanbul Galata Üniversitesi Diş Hastanesi'nde diş eti ve çevre dokuların durumu klinik olarak değerlendirilerek hastanın profesyonel diş taşı temizliği veya periodontal tedaviye ihtiyaç duyup duymadığı belirlenir. Kontrol ve tedavi aralıkları kişinin ağız sağlığı ve mevcut riskleri dikkate alınarak planlanır.
Tıbbi Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı veya kişiye özel tedavi önerisi yerine geçmez. Diş taşı temizliğinin hangi sıklıkta yapılması gerektiği, diş hekimi muayenesinin ardından kişinin ağız ve diş eti sağlığına göre belirlenmelidir.