Dişlerimizi her gün düzenli olarak fırçalasak bile zaman içerisinde bazı bölgelerde diş taşı birikimi oluşabilir. Özellikle alt ön dişlerin iç yüzeylerinde veya diş eti çizgisine yakın alanlarda görülen bu sert birikintiler, evde uygulanan ağız bakımıyla uzaklaştırılamaz. Bu durumda profesyonel diş taşı temizliği gerekebilir.
Peki, diş taşı temizliği ne sıklıkla yapılır? Her altı ayda bir diş taşı temizletmek gerektiği sık duyulan bir öneri olsa da bu süre herkes için geçerli değildir. Bazı kişilerde diş taşı daha hızlı oluşurken bazı kişilerde birikim daha sınırlı olabilir. Diş eti sağlığı, ağız hijyeni alışkanlıkları ve kişinin mevcut risk faktörleri, temizlik ihtiyacının belirlenmesinde önemli rol oynar.
Bu nedenle diş taşı temizliğinin ne zaman yapılması gerektiğine, diş hekiminin gerçekleştirdiği ağız ve diş eti muayenesi sonucunda karar verilmesi en doğru yaklaşımdır.
Diş Taşı Nedir ve Nasıl Oluşur?
Diş taşı, diş yüzeylerinde biriken bakteri plağının zaman içerisinde tükürükteki minerallerle sertleşmesi sonucu oluşur. Başlangıçta yumuşak bir tabaka halinde bulunan diş plağı, düzenli ve etkili şekilde temizlenmediğinde mineralize olarak diş taşına dönüşebilir.
Diş taşı genellikle diş eti kenarlarında, dişlerin ara yüzeylerinde ve tükürük bezlerinin açıldığı bölgelere yakın alanlarda daha belirgin olabilir.
Özellikle alt ön dişlerin dil tarafındaki yüzeyleri ve üst arka dişlerin yanağa bakan yüzeyleri, diş taşı birikiminin sık görüldüğü bölgelerdendir.
Oluşan diş taşı, diş fırçası veya diş ipiyle temizlenemez. Bu sert birikintilerin uzaklaştırılması için diş hekimi tarafından profesyonel temizlik yapılması gerekir.
Diş taşı birikimi yalnızca estetik açıdan rahatsız edici bir görüntü oluşturmaz. Yüzeyinde bakteri plağının birikmesini kolaylaştırarak diş eti iltihabının gelişmesine veya devam etmesine katkıda bulunabilir.
Diş Taşı Temizliği Kaç Ayda Bir Yapılmalı?
Diş taşı temizliği için herkesin uyması gereken tek bir zaman aralığı bulunmaz.
Diş eti sağlığı iyi olan, düzenli ağız bakımı yapan ve belirgin diş taşı birikimi bulunmayan kişilerde sık aralıklarla profesyonel temizlik gerekmeyebilir. Buna karşılık diş taşı oluşumunun hızlı olduğu veya diş eti hastalığı bulunan kişilerde daha yakın takip ve daha sık profesyonel bakım gerekebilir.
Altı aylık diş hekimi kontrolü, toplumda yaygın olarak bilinen bir uygulamadır. Ancak altı ayda bir muayene olmak ile altı ayda bir diş taşı temizliği yaptırmak aynı şey değildir.
Diş hekimi kontrolünde diş taşı birikimi, diş eti kanaması, periodontal cep derinlikleri ve ağız hijyeni değerlendirilir. Temizlik gerekip gerekmediği bu bulgular doğrultusunda belirlenir.
Özellikle periodontitis nedeniyle tedavi görmüş hastalarda periodontal destek tedavisi kapsamında üç ila altı ay gibi daha kısa takip aralıkları önerilebilir. Bununla birlikte bu süreler de hastanın hastalık durumu ve risk faktörlerine göre kişiselleştirilir.
Diş Taşı Neden Bazı Kişilerde Daha Hızlı Oluşur?
Aynı ağız bakım alışkanlıklarına sahip iki kişide bile diş taşı oluşum hızı farklı olabilir.
Bunun nedenlerinden biri tükürüğün mineral içeriği ve ağız içerisindeki doğal koşullardır. Bununla birlikte dişlerin dizilimi, temizlenmesi güç bölgelerin bulunması ve günlük ağız bakımının etkinliği de diş taşı birikimini etkileyebilir.
Diş taşı oluşumunu etkileyebilen başlıca faktörler şunlardır:
- Dişlerin yeterli ve etkili şekilde temizlenmemesi,
- Diş aralarının düzenli olarak temizlenmemesi,
- Çapraşık dişler nedeniyle bazı bölgelere ulaşmanın zorlaşması,
- Tükürüğün özellikleri ve mineral içeriği,
- Sigara ve diğer tütün ürünlerinin kullanımı,
- Ortodontik apareyler veya temizlenmesi güç restorasyonların bulunması,
- Daha önce diş eti hastalığı yaşanmış olması.
Bu faktörlerin bulunması, her hastada aynı hızda diş taşı oluşacağı anlamına gelmez. Ancak profesyonel temizlik ve kontrol ihtiyacının değerlendirilmesinde dikkate alınmaları gerekir.
Diş Taşı Temizliği Yapılmazsa Ne Olur?
Diş taşı birikiminin uzun süre ağız içerisinde kalması, çevresindeki bakteri plağının uzaklaştırılmasını zorlaştırabilir.
Özellikle diş eti kenarında biriken plak, diş etlerinde kızarıklık, şişlik ve kanama gibi belirtilerle kendini gösteren gingivitis gelişimine neden olabilir.
Diş eti iltihabı uygun ağız bakımı ve gerekli profesyonel tedaviyle kontrol altına alınabilir. Ancak yatkın kişilerde periodontal hastalık ilerleyerek dişleri destekleyen dokuların ve kemiğin kaybına yol açabilir.
Burada önemli bir ayrım vardır: Diş taşı tek başına bütün diş eti hastalıklarının nedeni değildir. Hastalığın gelişiminde bakteri plağı, kişinin bağışıklık yanıtı ve çeşitli risk faktörleri birlikte rol oynar.
Bu nedenle diş taşı temizliği, ağız ve diş eti sağlığını korumaya yönelik bakımın önemli bir parçası olmakla birlikte düzenli ev bakımının yerine geçmez.
Diş Taşı Temizliği Nasıl Yapılır?
Profesyonel diş taşı temizliği, diş yüzeylerinde biriken sertleşmiş birikintilerin uygun diş hekimliği aletleriyle uzaklaştırılması işlemidir.
Temizlik sırasında ultrasonik cihazlardan veya el aletlerinden yararlanılabilir. Ultrasonik cihazlar titreşim yardımıyla diş taşlarının uzaklaştırılmasını sağlar. İşlem sırasında kullanılan su, cihazın çalışmasına ve bölgenin temizlenmesine yardımcı olur.
Gerekli durumlarda diş yüzeylerindeki lekelerin ve kalan yumuşak birikintilerin uzaklaştırılması için polisaj işlemi uygulanabilir.
İşlemin süresi, diş taşı miktarına, birikintilerin bulunduğu bölgelere ve diş eti sağlığına göre değişir.
Diş eti hastalığı bulunan bazı hastalarda yalnızca diş eti üzerindeki diş taşlarının temizlenmesi yeterli olmayabilir. Diş eti altında bulunan birikintilerin uzaklaştırılması ve kök yüzeylerinin tedavisi gibi daha kapsamlı periodontal işlemler gerekebilir.
Bu nedenle her profesyonel diş temizliği aynı kapsamda değerlendirilmemelidir.
Diş Taşı Temizliği Diş Minesine Zarar Verir mi?
Diş taşı temizliği hakkında en sık karşılaşılan endişelerden biri, işlem sırasında diş minesinin aşınıp aşınmadığıdır.
Uygun cihazlar ve doğru teknikle gerçekleştirilen profesyonel diş taşı temizliğinin amacı diş dokusunu aşındırmak değil, diş yüzeyine tutunmuş sert birikintileri uzaklaştırmaktır.
Bazı hastalar temizlik sonrasında dişlerinin arasında daha fazla boşluk oluştuğunu veya diş yüzeylerinin farklı hissedildiğini ifade edebilir.
Bu durum, önceden diş taşlarıyla dolu olan alanların temizlenmesi ya da mevcut diş eti çekilmesinin daha belirgin hale gelmesiyle ilişkili olabilir. Diş taşı temizliği sağlıklı diş dokusunu ortadan kaldırarak dişlerin arasını açan bir işlem değildir.
Bununla birlikte işlem sonrasında özellikle diş eti çekilmesi veya açıkta kalan kök yüzeyleri bulunan kişilerde geçici hassasiyet görülebilir.
Diş Taşı Temizliği Sonrasında Hassasiyet Olur mu?
Diş taşı temizliği sonrasında bazı kişilerde soğuk yiyecek ve içeceklere karşı geçici hassasiyet oluşabilir.
Özellikle yoğun diş taşı birikimi bulunan, diş eti çekilmesi yaşayan veya kök yüzeyleri açığa çıkmış hastalarda bu durum daha belirgin olabilir.
Hassasiyet çoğu zaman zaman içerisinde azalır. Ancak şiddetli, uzun süren veya giderek artan hassasiyetin diş hekimi tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Diş hekimi, gerekli durumlarda hassasiyet giderici ürünler veya kişiye özel bakım önerileri sunabilir.
Diş Taşı Temizliğinden Sonra Diş Taşı Yeniden Oluşur mu?
Diş taşı temizliği mevcut birikintileri uzaklaştırır ancak gelecekte yeni diş taşı oluşumunu tamamen engellemez.
Ağız içerisinde bakteri plağı oluşumu devam ettiği için günlük ağız bakımının sürdürülmesi gerekir. Özellikle diş eti çizgisine yakın bölgelerin ve diş aralarının etkili şekilde temizlenmesi önemlidir.
Diş taşı oluşumunu azaltmaya yardımcı olabilecek alışkanlıklar arasında dişlerin günde iki kez florürlü diş macunuyla fırçalanması, diş aralarının düzenli temizlenmesi ve diş hekiminin önerdiği kontrol aralıklarına uyulması yer alır.
Bazı kişilerde diş taşı oluşumunu azaltmaya yönelik özel diş macunları destekleyici olabilir. Ancak bu ürünler oluşmuş diş taşlarını ortadan kaldırmaz ve profesyonel temizliğin yerine geçmez.
Diş Taşı Temizliği ile Diş Beyazlatma Aynı İşlem mi?
Diş taşı temizliği ve diş beyazlatma zaman zaman birbiriyle karıştırılsa da farklı amaçlarla uygulanan işlemlerdir.
Diş taşı temizliğinde diş yüzeylerinde bulunan sert birikintilerin ve gerekli durumlarda yüzey lekelerinin uzaklaştırılması hedeflenir.
Diş beyazlatma ise dişlerin doğal renginin daha açık bir tona getirilmesi amacıyla uygulanan farklı bir tedavidir.
Profesyonel temizlik sonrasında özellikle çay, kahve veya tütün kullanımına bağlı yüzey lekeleri uzaklaştırıldığında dişler daha temiz ve parlak görünebilir. Ancak bu durum dişin doğal renginin beyazlatıldığı anlamına gelmez.
Diş Taşı Temizliği Gerektiği Nasıl Anlaşılır?
Diş taşı birikimi bazı kişilerde aynaya bakıldığında fark edilebilir. Özellikle diş eti çizgisine yakın sarımsı veya kahverengimsi sert birikintiler, diş taşı varlığını düşündürebilir.
Ancak bütün diş taşları gözle görülemez. Diş eti altında bulunan birikintiler, yalnızca klinik muayene sırasında tespit edilebilir.
Diş taşı veya diş eti problemiyle ilişkili olabilecek belirtiler arasında diş eti kanaması, ağız kokusu, diş etlerinde kızarıklık ve şişlik yer alabilir.
Bu belirtilerin bulunması her zaman diş taşı olduğu anlamına gelmediği gibi, herhangi bir belirti olmaması da profesyonel değerlendirmeye ihtiyaç duyulmadığını göstermez.
Bu nedenle diş taşı temizliğine ihtiyaç olup olmadığına yalnızca dişlerin görünümüne bakarak karar verilmemelidir.